Skip to main content
Het Ronde Huis

Naslagwerk · Vragen en antwoorden

Veelgestelde vragen

Korte antwoorden op de vragen die over het Ronde Huis het vaakst gesteld worden, met de bronnen erbij.

Vraag 1

Waren er nu gangen onder het Ronde Huis, of niet?

Ja. Onder de oprijlaan, die in een boog om het huis liep, lagen overwelfde ruimtes. Wie erin stond, liep door een gebogen gang onder de oprit.

Het huis stond op een heuvel. De voordeur zat niet op de begane grond, maar op de eerste woonlaag, de bel-etage. Om daar met paard en rijtuig te komen, liet Frank van Vloten een verhoogde oprit aanleggen die in een brede boog rond het huis liep. Die oprit was geen massieve zandwal: onder het wegdek zaten gemetselde, overwelfde ruimtes.

Wat de oude foto's laten zien

Op foto's van kort na de bouw in 1907 zie je het hoogteverschil tussen de weg langs het huis, het huidige Vennepad (dat bij het huis overgaat in de Van Petersom Ramringweg), en het huis zelf. Onderaan staat een gemetselde onderbouw met twee boogdeuren op straatniveau. Dat zijn de deuren naar de ruimtes onder de oprijlaan. Ook opvallend zijn de kleine gemetselde torentjes die op de oprijlaan rondom het huis staan. Ze waren hol en hadden een gemetseld dakje: luchtkokers die de ruimtes onder de oprit van verse lucht voorzagen.

Wat de bronnen zeggen

  • Gerrit Schakelaar, opzichter van 1917 tot 1926: "Onder de oprit naar het Ronde Huis lag de kolenkelder, ernaast de wijnkelder."
  • Het boek van de Werkgroep noemt drie kelders onder de "banaanvormige oprit aan de noordzijde", gebruikt voor opslag en het koken van varkensvoer, en bij het bruggetje naar de voordeur nog kleinere ruimtes: een toilet voor de werklui, een berging, een kolenkelder en een wijnkelder waarvan alleen Van Vloten de sleutel had. De vloeren waren van beton.
  • Bij de sloop lukte het niet om de gewelven op te blazen: "De gewelven onder de ingang werden slechts licht beschadigd." Een foto van kort na de sloop toont nog twee deuropeningen in de helling.
  • Ook na de sloop bleven de ruimtes nog jaren toegankelijk; kinderen uit de buurt speelden erin. Begin 1979 zijn ze opgemeten en getekend: een rij van vier ruimtes naast het melkhuis, en een kolen- en wijnkelder met een plafond van beton op ijzeren balken (zie de opmeting). Begin jaren negentig verdwenen de resten onder het zand. Daar liggen ze vermoedelijk nog steeds.

En geheime tunnels naar elders?

Daarvoor is in de bronnen geen bewijs gevonden. De "gang" is de holle onderbouw van de oprit. Wel een open vraag: grondradaronderzoek uit 1992 toont op drie tot zeven meter diepte afwijkingen onder het midden van het huis en aan de zuidkant. Wat dat is, weet niemand zeker. In de boeken van historicus Wilmar Taal komen de ruimtes onder de oprit nauwelijks voor; een ruimte die in 2012 in de oprit werd blootgelegd, noemt hij "waarschijnlijk een ijskelder".

Bronnen: Montenberg-mappen (Schakelaar, p. 73; sloop, p. 154); Werkgroep "Het Ronde Huis", De Geschiedenis van "Het Ronde Huis" 1902–1967, 5e druk 2018; GGU Karlsruhe, Georadaruntersuchung, april 1992; W. Taal, Wie Nunspeet zegt, zegt Van Vloten, 2018.

Vraag 2

Had het huis zelf een kelder?

Onder de oprit: ja. Onder het huis zelf: niet aangetoond, maar ook niet uitgesloten. Dit is een van de open vragen.

De overwelfde ruimtes onder de oprijlaan staan vast (zie vraag 1). Of er ook onder het ronde huis zelf een kelder lag, is een andere vraag. In de boeken van historicus Wilmar Taal komt zo'n kelder niet voor, en op de plattegronden uit het Werkgroep-boek is er geen getekend. De Werkgroep vond dat zelf "curieus".

Wat er over een kelder onder het huis gezegd is

  • Sloper Henk Bons kreeg bij de sloop "de gewelven onder de ingang" niet opgeblazen. Dat gaat over de overwelfde ruimtes onder de oprit bij de voordeur, niet aantoonbaar over een kelder onder het huis.
  • Een anonieme verteller in de onderzoeksmappen spreekt van een "valkuil" voor de kamer van Van Vloten die in een kelder uitkwam en later werd dichtgegooid. Zijn verhaal bevat jaartallen die niet kloppen met de bouw van het huis.
  • In een gesprek uit 1979 met Delius Pit is sprake van een luik in de vloer, een trap en een grote rechthoekige kelder met twee ronde pilaren. Dat gesprek heeft het karakter van een paranormale sessie ("ik krijg door …") en is geen ooggetuigenverslag.
  • Op de parterre lag een "afgesloten ruimte zonder ramen" (nummer 3 op de plattegrond). Dat kan een bergruimte of kluis zijn geweest, maar het is wel een plek waar latere verhalen aan vast kunnen zitten.

Wat was normaal bij de bouw in 1906?

Op de droge zandgrond van de Veluwe bouwde men rond 1900 "op staal": gemetselde muren die onderaan trapsgewijs breder werden, op een vaste zandlaag. Zo'n fundering lag meestal een halve tot één meter diep, net onder de vorstgrens. Heipalen waren hier niet nodig; die gebruikte men op slappe veen- en kleigrond in het westen. Kelders kwamen bij villa's wel voor, en zandgrond leent zich ervoor: op de hoge Veluwe zit het grondwater meestal diep, dus een kelder blijft droog. Beton raakte rond die tijd net in gebruik; volgens de Werkgroep had het Ronde Huis betonnen vloeren.

Dat de resten moeilijk te slopen waren, wijst daarom niet vanzelf op een diepe fundering. Gemetselde muren in kalkmortel breken vrij makkelijk; betonvloeren en gewelven niet. Een gewelf met zand erop vangt een explosie bovendien goed op. De taaie resten passen dus vooral bij de overwelfde ruimtes onder de oprit en bij de betonvloeren.

En de grondradar?

Het grondradaronderzoek uit 1992 toont op drie tot zeven meter diepte afwijkingen onder het midden van het huis en aan de zuidkant. Voor een gewone fundering is dat diep. Maar het huis stond tegen een heuvel: de parterre lag aan de voet ervan, de oprit kwam een verdieping hoger uit, en de parterre was ongeveer 3,60 meter hoog. Als er vanaf de top van de heuvel is gemeten, ligt de vloer van de parterre al op zo'n 3,5 meter diepte en de fundering daaronder. Bovendien heeft Staatsbosbeheer het terrein na de sloop geëgaliseerd en er grond opgebracht. De afwijkingen kunnen dus de onderste woonlaag en de fundering van het huis zelf zijn, maar ook iets anders. Om dat te beslissen zijn het volledige rapport en het meetniveau nodig.

Bronnen: Montenberg-mappen (sloop, p. 154; verteller "valkuil", p. 57–59; gesprek met Delius Pit, 15-11-1979, p. 289); Werkgroep "Het Ronde Huis", 5e druk 2018 (plattegronden, betonvloeren); GGU Karlsruhe, Georadaruntersuchung, april 1992.

Vraag 3

Stond er vroeger een jachthuis op deze plek?

Daar is geen bewijs voor gevonden. De oude kaarten en de koopakte wijzen er eerder op dat er vóór het Ronde Huis niets stond.

Het verhaal gaat dat er op de heuvel al een ouder jachthuis stond, van de erven Lagerweij, en dat de kelders daarvan afkomstig zouden zijn. We hebben dat zo eerlijk mogelijk nagelopen.

Waar het verhaal vandaan komt

De beschrijving van een "eerste huis" komt uit gesprekken met Delius Pit in november 1979, opgetekend in de onderzoeksmappen: een huis van rode steen met blauwe pannen en riet, dat "op de kelders" stond, met als bouwjaar "ik krijg door 1805". Die gesprekken hebben het karakter van een paranormale sessie, niet van een getuigenis. De Werkgroep noemde een ouder jachthuis later als mogelijke verklaring voor de grondradarbeelden, maar vond er zelf geen spoor van in notariële archieven, het kadaster of op kaarten.

Wat de bronnen laten zien

  • Koopakte. W.J. Lagerweij kocht het gebied op 8 april 1875. Frank van Vloten kocht het in 1902 van zijn weduwe voor f 11.000. Het ging volgens de akte om "percelen dennenbos, heide en zand". Een huis wordt niet genoemd.
  • Kaart van 1888. Op de topografische kaart staat op de plek geen gebouw: alleen bos en een pad dat daar doodloopt. Losse huizen, ook kleine, staan op deze kaarten wel als blokje aangegeven.
  • Kaart van 1915. Ook leeg, terwijl het huis er toen al negen jaar stond. Deze kaart is vrijwel gelijk aan die van 1888 en is voor dit gebied kennelijk niet bijgewerkt. Hij zegt dus niets.
  • Kaart van 1925. Hier staat "Ronde Huis" met naam: het huis met de ronde oprijlaan eromheen, het melkhuis ten noorden ervan aan de oprijlaan, en twee bijgebouwen. De hoogtecijfers (17,5 en 17,3 meter, tegen 11,6 meter iets oostelijker) laten zien dat het huis op een heuvel stond.

Conclusie

Een ouder jachthuis is niet aangetoond, en de kaart van 1888 en de akte van 1902 spreken het tegen. Helemaal uitsluiten kunnen we het pas als ook de kadastrale leggers van 1875–1906 zijn nagelopen (gemeente Ermelo, waar Nunspeet toen onder viel). Wie daar iets over vindt, horen we graag.

Bronnen: Montenberg-mappen (gesprekken met Delius Pit, november 1979, p. 285 en 289); W. Taal, Wie Nunspeet zegt, zegt Van Vloten, 2018 (koopakten); topografische kaarten 1888, 1915 en 1925 via Topotijdreis.nl.

Vraag 4

Hoe groot was het huis?

Het huis was volmaakt rond, met een doorsnede van ongeveer zestien meter. Volgens Schakelaar zette men bij de bouw een paal in het midden met een stok van acht meter eraan, die als passer diende. Binnen lag op elke verdieping een ronde hal van zes meter breed, met de kamers eromheen als taartpunten. Er waren drie lagen: een parterre met de woning van de opzichter, de bel-etage voor Van Vloten zelf en een zolder. De hoogte wordt geschat op tien à elf meter.

Vraag 5

Waar was de voordeur?

De hoofdingang lag aan de westkant, een tikje naar het zuiden gedraaid (ongeveer tien graden). Daar kwam de oprijlaan uit bij een bruggetje, en een brede trap met luifel leidde naar de voordeur op de bel-etage. Naast die voordeur zat de eerste steen. De parterre had een eigen buitendeur aan de zuidkant, op maaiveldhoogte onder het rondlopende balkon. Zo waren de twee woonlagen los van elkaar te bereiken. Aan de noordkant, langs het huidige Vennepad, liep de oprijlaan met daaronder de overwelfde ruimtes en hun twee boogdeuren.

Vraag 6

Wanneer is het gebouwd?

De eerste steen werd gelegd op 25 juni 1906 door Aarnoudina Colenbrander, die kort daarna trouwde met architect E.P.J. Smith, een kennis van Van Vloten. In maart 1907 trok Van Vloten erin. Volgens Schakelaar had hij het idee voor een rond huis opgedaan in Spanje.

Vraag 7

Wanneer is het gesloopt?

Een exacte datum is nog niet gevonden. Eigenaar Staatsbosbeheer besloot in 1966 tot afbraak; de sloop stond volgens de plaatselijke krant gepland op 1 november 1966, ondanks vragen in de gemeenteraad en zelfs in de Tweede Kamer. De bronnen noemen daarna jaartallen van 1966 tot 1969. Sloper Henk Bons kreeg het huis niet helemaal weg: in 1972 stonden er nog "muurresten" in de krant, en pas begin jaren negentig verdween het laatste onder het zand.

Vraag 8

Is er nog iets van te zien?

Ja, voor wie goed kijkt. Het huis stond op de heuvel bij de huidige parkeerplaats "voormalig Ronde Huis", waar het Vennepad, de Rondehuisweg, de Plaggeweg en de Van Petersom Ramringweg samenkomen. Daar liggen nog resten van de fundering en de oprijlaan, deels onder het zand, en langs de weg staat een stukje muur van de oprit. In het bos rondom staan nog bomen en struiken die Van Vloten liet aanplanten en die van nature niet op de Veluwe voorkomen.

Op de hoogtekaart van Nederland (AHN, met laser vanuit de lucht gemeten, met de bomen weggefilterd) is de ronde huisplaats van ongeveer zestien meter nog altijd te herkennen. Een pad uit het westen loopt er recht naartoe en eindigt waar de trap naar de voordeur was. Tussen het huis en de weg ligt aan de noordkant een langgerekte, licht gebogen rug: de oprijlaan met daaronder de overwelfde ruimtes. Dat die ruimtes er waren, staat vast. Behalve de foto's en de getuigen uit de onderzoeksmappen is de samensteller van deze site er zelf als kind in geweest: in de jaren zeventig kon je nog door de openingen aan de noordkant, waar op de foto van 1907 de deuren zitten, en verder naar links bij het melkhuis naar binnen. Hoeveel er nu onder het zand nog van over is, is niet onderzocht. Het terrein is van Staatsbosbeheer: kijken mag, graven niet.

Reliëfkaart (AHN) van de plek van het Ronde Huis bij de Van Petersom Ramringweg 1 2 3
  • 1 De huisplaats, rond en ongeveer zestien meter breed.
  • 2 Het pad uit het westen; het eindigt bij de plek van de trap en de voordeur.
  • 3 Langgerekte rug aan de noordzijde, langs de weg: de oprijlaan, met daaronder de overwelfde ruimtes.
Reliëfkaart op basis van het Actueel Hoogtebestand Nederland (AHN4, 2020), weergegeven met Dynamic Holland Shading van Geodan. Noord is boven.

Vraag 9

Wie was Frank van Vloten?

Frank van Vloten (1858–1930) was een zoon van de Deventer filosoof Johannes van Vloten en zwager van onder anderen Frederik van Eeden, Willem Witsen en Albert Verwey. Hij werkte als ingenieur in Spanje en Suriname en vestigde zich in 1892 op de Veluwe. Uit zijn brieven komt een kunstliefhebber naar voren: gul, rusteloos, vaak somber en heftig in zijn woorden. Zijn eerste huwelijk eindigde in een geruchtmakende echtscheiding (1907–1910). In 1929 verkocht hij het landgoed; hij overleed een jaar later in Baarn.

Portret van een jonge man in uniform met pet, volgens de overlevering Frank van Vloten
Frank van Vloten als jonge man, waarschijnlijk eind jaren 1870. Het uniform kan dat van de artillerieschool in Delft zijn, die hij in 1881 verliet; dat is niet vastgesteld.

Vraag 10

Waar komen de verhalen over het huis vandaan?

Er is een gedocumenteerde kern. In de echtscheidingszaak van 1907–1908 verklaarden een gouvernante en meerdere dienstboden onder ede dat Van Vloten hen lastigviel; de scheiding was een publieke zaak. De verhalen over feesten, misbruik en "hoge heren" in het bos duiken in de bronnen pas op vanaf eind jaren zestig, begin jaren zeventig, rond de onderzoeker Johan Montenberg. De occulte duiding komt nog later. Wat aantoonbaar is, wat waarschijnlijk is en wat alleen verteld wordt, zetten we op deze site per verhaal uiteen.

En Nieuw Soerel?

Een deel van de verhalen hoort waarschijnlijk bij een ander landgoed: Nieuw Soerel, een paar kilometer verderop. Dat was rond 1900 in handen van de Rotterdamse graanhandelaar Jurriaan Jurriaanse (1842–1915), via een naamloze vennootschap waarvan hij de enige aandeelhouder was. In 1913 schreef zijn zoon over "wangedrag op zedelijk gebied" en braspartijen daar; die brief ligt in het Stadsarchief Rotterdam. Dat er op Nieuw Soerel dingen gebeurden, is dus gedocumenteerd. Dat die naar het Ronde Huis zijn verplaatst, of dat Van Vloten erbij betrokken was, is niet aangetoond. Het is goed mogelijk dat verhalen van het ene landgoed in de herinnering aan het opvallendste huis in de buurt zijn blijven hangen.